# Więc chcesz pozbawić prokuratorów i sędziów «przywilejów» emerytalnych? *To «przywileje» to niekoniecznie to co myślisz* > [!question] Ale ja chcę wiedzieć ile dostają! > No dobrze, [[«Przywilej» emerytalny sędziego i prokuratora#^99c209|tu jest o kwotach]]. > [!warning] Ważne ostrzeżenie > Ten artykuł jest w trakcie tworzenia. > Proszę o komentarze i uwagi na Twitterze (X): [@przepla](https://x.com/przepla). > [!todo] Do zrobienia > - [ ] Porównanie jak to wygląda w stosunku do emerytur FUS i mundurowych (o ile pewnie można szacować ile byłoby składek zaległych Ministerstwo wpłaci do ZUS, to wyliczenie emerytury ZUSowskiej na podstawie składek przerasta mnie zupełnie. Pomocy! 🆘); > - [ ] Zastanowić się co do scenariusza 4 (trafna [uwaga Bartosza Pilitowskiego](https://x.com/bpilitowski/status/2008992426367811791?s=20) na Twitterze); > - [ ] ## Najpierw przypomnijmy podstawy W Polsce od wynagrodzeń opłaca się się, co do zasady, trzy rodzaje danin publicznych: 🪙🪖🛣️🏞️podatki – z tego utrzymuje się wojsko, drogi, szkoły, parki itp.; 🏥🧑‍⚕️💊składki na ubezpieczenie zdrowotne (NFZ) – z tego utrzymuje się szpitale, lekarzy i leki; 🧓🤒♿składki na ubezpieczenie społeczne (ZUS) – z tego ludzie dostają emerytury, renty i zasiłki. | Płacą | Sędziowie i prokuratorzy | korzystają ze świadczeń | | --------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------- | | 🪙🪖🛣️🏞️<br>podatki | ✅tak (progresywna, realnie od połowy dochodu płacą stawkę 32%), nie mogą przejść na tzw. «umowy cywilne» | ✅tak | | 🏥🧑‍⚕️💊składki NFZ | ✅tak (jak każdy pracujący na etat) | ✅tak | | 🧓🤒♿składki ZUS | ❌nie (wszystkie świadczenia są wypłacane z budżetu Ministerstwa Sprawiedliwości) | ❌nie | ## Czy 🧑‍⚖️nie mają za dobrze – w końcu są darmozjadami opłacanymi z naszych podatków? Nie. Rzeczpospolita (🇵🇱) potrzebuje usług prawniczych więc kupuje od sędziów, prokuratorów i urzędników wymiaru sprawiedliwości ich pracę. Ktoś przecież w końcu, w cywilizowanym państwie, musi rozsądzać spory, skazywać przestępców i ich oskarżać. Z perspektywy przeciętnego prokuratora czy sędziego bardziej opłacałoby im się świadczyć Państwu usługi prawne na zasadach rynkowych – w zamian za faktury VAT. Wtedy płacilibyśmy mniejsze podatki i moglibyśmy wliczać mnóstwo rzecz w koszty. ## Inne informacje > [!important] Fakt 1 > Emerytury sędziów i prokuratorów nie są podobne do emerytur służb mundurowych W dyskursie publicznym prokuratorsko-sędziowski system emerytalny jest wymieniany jednym tchem z systemem emerytalnym innych służb mundurowych. W rzeczywistości, prokurator/sędzia emeryt (w stanie spoczynku) ma więcej wspólnego z pracownikiem na urlopie wypoczynkowym niż z emerytem. > [!important] Fakt 2 > Prokuratorzy i sędziowie przechodzą na emeryturę (co nazywa się stanem spoczynku) w wieku 60 lat (kobiety) i 65 lat (mężczyźni). Czyli (prawie) dokładnie tak jak zwykli obywatele. > [!important] Fakt 2a > Sędzia i prokurator przechodzi w stan spoczynku automatycznie w chwili osiągnięcia 65 roku życia. Po prostu dostaje dekret przenoszący go w stan spoczynku. Nie może, jak zwykły obywatel, po osiągnięciu wieku emerytalnego nadal pracować na dotychczasowych zasadach. > Jeżeli sędzia i prokurator chciałby dalej pracować (ale tylko do 70 lat!) to musi: > - uzyskać ważne badania lekarskie i psychologiczne; > - na pół roku wcześniej zwrócić się o zgodę KRS/PG; > - zgodę uzyskać. ^0b6664 W pewnym sensie sędzia i prokurator ma zakaz pracy w zawodzie po 65 roku życia i jedynie wyjątkowo może przedłużyć pracę o maksymalnie 5 lat. > [!important] Fakt 3 > Prokuratorzy i sędziowie płacą składkę zdrowotną tak jak każdy zatrudniony. Leczą się na takich samych zasadach jak pozostali obywatele. Nie ma specjalnych szpitali, przychodni itp. Sędziowie i prokuratorzy też muszą czekać na zabiegi i dzwonić o 7 rano, żeby zarejestrować się do lekarza pierwszego kontaktu. > [!important] Fakt 4 > > W przypadku zwolnienia prokuratora lub sędziego ze służby (lub pozbawienia stanu spoczynku) z budżetu Ministerstwa Sprawiedliwości do ZUS przekazywane są należne za okres służby składki na ubezpieczenie społeczne. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych nie dopłaca zatem ani grosza do świadczeń emerytalnych sędziów i prokuratorów. > [!important] Fakt 5 > > Sędziemu i prokuratorowi nie przysługuje emerytura z ZUS. Wszystkie składki które odprowadzono od jego wynagrodzeń (uzyskane przed rozpoczęciem służby, umowy na działalność naukową i dydaktyczną itp.) przepadają. Na rzecz Skarbu Państwa przechodzą także składki OFE. > (Prawie) każdy sędzia i prokurator na samym początku kariery zawodowej jest przez około 3 lata asesorem i od jego asesorskiego wynagrodzenia jest pobierana składka ZUS. Składka ta przepada. ## Ograniczenia, ograniczenia, ograniczenia… > [!tldr] TLDR: > Sędzia lub prokurator w stanie spoczynku nadal pozostaje w stosunku służbowym. Oznacza to, że nadal podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz ma ograniczone wolności działalności gospodarczej i politycznej. > **W zamian za «przywileje» stanu spoczynku poświęca sporą część własnych wolności.** > [!tldr] Mówiąc inaczej: > Stan spoczynku jest przede wszystkim po to, aby: > 🙅 po zakończeniu służby w sądzie lub prokuraturze nadal sprawować nad sędzią lub prokuratorem władztwo służbowe; > 🔄️ uniemożliwiać istnieniu tzw. «drzwi obrotowych» przechodzeniu bezpośrednio po zakończeniu służby państwowej do sektora prywatnego; > ⛓️zachęcać, perspektywą stanu spoczynku, do pozostania w służbie. > ***Stan spoczynku jest więc po to, aby opłacało się, ==w perspektywie całego życia==, być sędzią i prokuratorem jak najdłużej***. ### Co by było gdyby… Można, zasadnie, zadać pytanie po co te przywileje? Załóżmy, że stan spoczynku nie istnieje a prokuratorzy i sędziowie funkcjonują na emeryturze jak pozostali obywatele. Wstąpmy na chwilę do alternatywnej rzeczywistości i rozważmy kilka scenariuszy co by było gdyby sędziowie i prokuratorzy nie mieli stanu spoczynku. > [!example] Alternatywna rzeczywistość: scenariusz 1 > Prokurator AB od 15 lat pracuje w Prokuraturze Okręgowej oskarżając zorganizowane grupy handlarzy narkotyków. Właśnie ukończył 53 lata i powoli myśli o odłożeniu pieniędzy na domek w Hiszpanii. Jako, że emeryturę będzie miał z ZUS myśli o zwiększeniu swojego dochodu. > Rezygnuje więc ze służby i zaczyna pracę jako adwokat specjalizujący się w obronie członków zorganizowanych grup handlarzy narkotyków. Zna przecież wszystkie metody śledcze, wie którzy policjanci popełniają jakie błędy, jak rozmawiać z sędziami, zna koleżanki i kolegów prokuratorów. Klientów mu nie brakuje i po kilku latach kupuje wymarzoną wypasioną willę w Hiszpanii. *Oczywiście taki scenariusz może nastąpić także w obecnym stanie prawnym, ale jest jednak bardzo rzadki – stan spoczynku powoduje bowiem, że ewentualne korzyści z pracy na własny rachunek korzystając z reputacji jako prokurator/sędzia nie przeważają nad korzyściami ze stanu spoczynku. > [!example] Alternatywna rzeczywistość: scenariusz 2 > Sędzina[^1] sądu okręgowego zajmującej się od wielu lat skargami na decyzje Krajowej Izby Odwoławczej przechodzi na emeryturę z ZUS. Żeby sobie dorobić, uzyskuje wpis na listę radców prawnych doradzając i reprezentując podmioty gospodarcze przed Sądem w którym wcześniej pracowała. Klienci są bardzo zadowoleni z jej usług – w końcu to ona współtworzyła sądową linię orzeczniczą w sprawach zamówień publicznych. *Taka sytuacja w obecnym stanie prawnym nie może mieć miejsca. Sędzia w stanie spoczynku nie może być adwokatem albo radcą prawnym.* > [!example] Alternatywna rzeczywistość: scenariusz 3 > Prokurator Prokuratury Regionalnej w X. wydał postanowienie o umorzeniu śledztwa przeciwko prezesowi spółki giełdowej. Po przejściu w stan spoczynku w tej samej spółce został wiceprezesem ds. prawnych z pięciocyfrowym wynagrodzeniem. > Nie ma dowodów, że umorzenie było spowodowane obietnicą późniejszego zatrudnienia, ale wygląda to bardzo źle. > *Także taka sytuacja w obecnym stanie prawnym nie może mieć miejsca. Prokurator w stanie spoczynku nie może wykonywać żadnej pracy ani innego zajęcia.* > [!example] Alternatywna rzeczywistość: scenariusz 4 > Sędzia sądu okręgowego w Y ma 74 lata i nadal orzeka. Zdarza mu się przysnąć podczas rozprawy i czasami nie dosłyszy ale posiada ważne zaświadczenie lekarza medycyny pracy. *W obecnym stanie prawnym, nie ma możliwości aby sędzia powyżej 70 roku życia sprawował wymiar sprawiedliwości. Jest przenoszony w stan spoczynku najpóźniej w wieku 70 lat (ale zobacz [[«Przywilej» emerytalny sędziego i prokuratora#^0b6664|Fakt 2a]]).* > [!example] Alternatywna rzeczywistość: scenariusz 5 > Sędzia Sądu Apelacyjnego w Z na emeryturze rozpoczął pracę jako wróż: z kart i szklanej kuli, za pieniądze, przepowiada przyszłość – reklamując się jako „*<sub>były </sub> sędzia Ci wywróży!”*. Nic z tym nie można zrobić a zwłaszcza zabronić posługiwania się tytułem byłego sędziego. *Dziś coś takiego nie przejdzie. Sędzia w stanie spoczynku potrzebuje zgody na dodatkowe zajęcie. Za naruszenie godności zawodu można go pozbawić stanu spoczynku i prawa do tytułu sędziego w stanie spoczynku.* > [!example] Alternatywna rzeczywistość: scenariusz 6 > Prokurator Prokuratury Okręgowej w X. w czasie służby oskarżył skutecznie wielu przestępców «w białych kołnierzykach» – w tym prezesa międzynarodowej korporacji. Po przejściu na emeryturę i utracie immunitetu mściwa korporacja zaczęła kierować wobec niego prywatne akty oskarżenia o rzekome przestępstwa prywatnoskargowe popełnione w czasie służby. Emerytowany prokurator ma z tego powodu wiele stresów. > [!example] Alternatywna rzeczywistość: scenariusz 7 > Prokurator Prokuratury Rejonowej w Z. w czasie służby oskarżył radnych gminy J. o korupcję. Po przejściu na emeryturze co kilka miesięcy jego dom jest kontrolowany przez Straż Gminną, która próbuje wręczyć mu mandaty za różne rzekome nieprawidłowości na jego posesji. Prokurator wygrywa w sądzie, ale czuje się nękany. *Obecnie prokurator w stanie spoczynku ma nadal immunitet tak jak w czynnej służbie.* > [!example] Alternatywna rzeczywistość: scenariusz 8 > Prokuratorka Prokuratury Rejonowej będąc emerytką pisze w mediach społecznościowych w sposób niewłaściwy, angażując się emocjonalnie w spory polityczne. Cały czas przypomina o tym, że była prokuratorką. Nic nie da się zrobić. *Obecnie za naruszenie godności urzędu można być pozbawionym stanu spoczynku, lub ukaranym czasowym obniżeniem jego wysokości.* ## Przydatna tabela | | sędziowski i prokuratorski stan spoczynku | Emerytury mundurowe (Policja, SG, SW itp.) | Emerytury powszechne | | ----------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------- | | emeryturę wypłaca | dotychczasowy pracodawca | ZER MSWiA | ZUS | | możliwość łączenia uprawnień emerytalnych | ❌nie (składki ZUS odprowadzone wcześniej przepadają) | ✅tak | ✅tak | | wiek przejścia | 60 (kobiety) 65 (mężczyźni) | 25 lat służby | 60 (kobiety) 65 (mężczyźni) | | dalsza praca jak dotychczas po osiągnięciu uprawnień emerytalnych | ❌nie: praca powyżej 65 lat możliwa tylko po uzyskaniu zgody Prokuratora Generalnego albo KRS | ✅tak | ✅tak | | możliwość pracy na emeryturze | ❌nie: (z wyłączeniem pracy jako nauczyciel akademicki) – każde zajęcie wymaga zgody przełożonego, tj. właściwego prokuratora lub prezesa sądu | ✅tak | ✅tak | | możliwość udziału w partii politycznej | ❌całkowity zakaz | ✅tak | ✅tak | | możliwość udziału w działalności społecznej | ❌/✅ tylko jeśli nie narusza to godności urzędu | ✅tak | ✅tak | | odpowiedzialność dyscyplinarna | ✅tak jak w czasie czynnej służby; za przewinienie dyscyplinarne można orzec pozbawienie stanu spoczynku | ❌nie | ❌nie | | obowiązek zachowania tajemnicy | ✅tak – każda o której poza jawną rozprawą sądową, powziął wiadomość ze względu na swoje stanowisko prokuratora lub sędziego | ❌/✅ tylko jeżeli stanowi informację niejawną o której mowa w ustawie | ❌/✅ tylko jeżeli stanowi informację niejawną o której mowa w ustawie | ## 💶💶💶Kasa, kasa, kasa… Dżentelmeni nie rozmawiają o pieniądzach. Ale jest drugie ćwierćwiecze XXI i konstrukcja społeczna dżentelmena ma znaczenie już tylko historyczne. Więc jest wygląda to tak: ^99c209 > [!NOTE] Nie chcesz czytać wyliczeń? > Proszę bardzo: [[«Przywilej» emerytalny sędziego i prokuratora#^6038f3|wynagrodzenia „na rękę” czynnych sędziów i prokuratorów]], [[«Przywilej» emerytalny sędziego i prokuratora#^0466bc|uposażenie w stanie spoczynku]]. ### Wynagrodzenie #### Podstawa wyliczenia wynagrodzenia. Podstawą wyliczenia wynagrodzenia sędziów i prokuratorów *stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672). (…) Jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w dotychczasowej wysokości.* Czyli w każdym roku sędzia i prokurator otrzymuje wynagrodzenie oparte o komunikat Prezesa GUS za II kwartał roku poprzedniego. > [!tip] Podstawa na 2026 r. > Zatem w 2026 r. podstawą ustalenia wynagrodzenia sędziów i prokuratorów jest kwota: 8748,63 zł ([Komunikat](https://stat.gov.pl/sygnalne/komunikaty-i-obwieszczenia/lista-komunikatow-i-obwieszczen/komunikat-w-sprawie-przecietnego-wynagrodzenia-w-drugim-kwartale-2025-r-,271,49.html)) – czyli kwota przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2025 r. Czasem mówi się na tę kwotę: **kwota bazowa**. #### Doroczna waloryzacja to przywilej. No nie wiem. Wszyscy pracownicy powinni mieć waloryzowane wynagrodzenie siłą nabywczą pieniądza. Ale doroczna waloryzacja to w polskim systemie prawnym nic nowego. > [!NOTE] Kto jeszcze ma coroczną waloryzację > Coroczną waloryzację mają także: > - emeryci i renciści (o wskaźnik waloryzacji[^4]); > - żołnierze zawodowi i funkcjonariusze (zmiana kwoty bazowej w ustawie budżetowej) > - osoby zajmujące kierownicze stanowiska państwowe (zmiana kwoty bazowej w ustawie budżetowej) > - członkowie korpusu służby cywilnej, etatowych członków samorządowych kolegiów odwoławczych i kolegiów regionalnych izb obrachunkowych, pracownicy Rządowego Centrum Legislacji, eksperci, asesorów i aplikantów eksperckich Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, członkowie służby zagranicznej niebędący członkami korpusu służby cywilnej (zmiana kwoty bazowej w ustawie budżetowej) > - członkowie Krajowej Izby Odwoławczej przy Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych (zmiana kwoty bazowej w ustawie budżetowej) > - funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej (zmiana kwoty bazowej w ustawie budżetowej) > - nauczyciele (zmiana kwoty bazowej w ustawie budżetowej) > - pozostali pracownicy sfery budżetowej (o średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej) #### Stawki wynagrodzenia ##### Podstawowe stawki Stawki wynagrodzenia określają przepisy jako mnożnik kwoty bazowej. | Stanowisko | Stawka wynagrodzenia zasadniczego | Mnożnik | | ------------------------------------------------------------- | --------------------------------- | ------- | | sędzia sądu rejonowego (prokurator prokuratury rejonowej) | pierwsza | 2,05 | | | druga | 2,17 | | | trzecia | 2,28 | | | czwarta | 2,36 | | | piąta | 2,50 | | sędzia sądu okręgowego (prokurator prokuratury okręgowej) | czwarta | 2,36 | | | piąta | 2,50 | | | szósta | 2,65 | | | siódma | 2,75 | | | ósma | 2,92 | | sędzia sądu apelacyjnego (prokurator prokuratury regionalnej) | siódma | 2,75 | | | ósma | 2,92 | | | dziewiąta | 3,12 | | | dziesiąta | 3,23 | ##### Wysługa lat Jak każdemu pracownikowi tzw. „budżetówki” sędziom i prokuratorom wynagrodzenie ulega zwiększeniu o dodatek za długoletnią pracę wynoszący, począwszy od szóstego roku pracy, 5% wynagrodzenia zasadniczego i wzrastający po każdym roku o 1%, aż do osiągnięcia 20% wynagrodzenia zasadniczego. Realnie każdy sędzia i prokurator od czwartej stawki awansowej wzwyż ma wynagrodzenie zwiększone o 20% – bo pracuje już co najmniej 20 lat[^2]. **Tabela z uwzględnieniem wysługi lat** Uwzględnijmy przeciętną wysługę lat: | Stanowisko | Stawka wynagrodzenia zasadniczego | Mnożnik | | ------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | ------- | | sędzia sądu rejonowego (prokurator prokuratury rejonowej) | pierwsza (5% wysługi) | 2,15 | | | druga (10% wysługi) | 2,39 | | | trzecia (15% wysługi) | 2,62 | | | czwarta (20% wysługi – w tym ta i kolejne stawki) | 2,83 | | | piąta | 3,00 | | sędzia sądu okręgowego (prokurator prokuratury okręgowej) | czwarta | 2,83 | | | piąta | 3,00 | | | szósta | 3,18 | | | siódma | 3,30 | | | ósma | 3,50 | | sędzia sądu apelacyjnego (prokurator prokuratury regionalnej) | siódma | 3,74 | | | ósma | 3,50 | | | dziewiąta | 3,74 | | | dziesiąta | 3,87 | #### Kwotowo wynagrodzenie brutto Finalnie kwota wynagrodzenia brutto wynosi | Stanowisko | Stawka wynagrodzenia zasadniczego | Kwota wynagrodzenia brutto | | ------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------- | -------------------------- | | sędzia sądu rejonowego (prokurator prokuratury rejonowej) | pierwsza (5% wysługi) | 18 831,43 zł | | | druga (10% wysługi) | 20 882,98 zł | | | trzecia (15% wysługi) | 22 938,91 zł | | | czwarta (20% wysługi – w tym ta i kolejne stawki) | 24 776,12 zł | | | piąta | 26 245,89 zł | | | czwarta | 24 776,12 zł | | sędzia sądu okręgowego (prokurator prokuratury okręgowej) | piąta | 26 245,89 zł | | | szósta | 27 820,64 zł | | | siódma | 28 870,48 zł | | | ósma | 30 655,20 zł | | | siódma | 28 870,48 zł | | sędzia sądu apelacyjnego (prokurator prokuratury regionalnej) | ósma | 30 655,20 zł | | | dziewiąta | 32 754,87 zł | | | dziesiąta | 33 909,69 zł | #### Kwota wynagrodzenia «na rękę» 💁 ^6038f3 > [!warning] Podatki, podatki, podatki > Sędziowie i prokuratorzy są zatrudnieni na etat. Od kwoty 120000 dochodu rocznie płacą podatek w wysokości 32% ##### Wynagrodzenia dla osób 🧑‍⚖️ w służbie czynnej. | Stawka | Do wypłaty (stawka 12%) | stawka 32% | miesiąc, od którego przekracza się drugi próg[^3] | | :----: | :---------------------: | :----------: | :-----------------------------------------------: | | 1 | 15 206,60 zł | 11 490,60 zł | maj | | 2 | 16 827,51 zł | 12 700,51 zł | maj | | 3 | 18 451,41 zł | 13 914,41 zł | kwiecień | | 4 | 19 903,27 zł | 14 998,27 zł | kwiecień | | 5 | 21 063,76 zł | 15 864,76 zł | kwiecień | | 6 | 22 308,78 zł | 16 793,78 zł | marzec | | 7 | 23 138,14 zł | 17 413,14 zł | marzec | | 8 | 24 547,23 zł | 18 466,23 zł | marzec | | 9 | 26 205,93 zł | 19 704,93 zł | marzec | | 10 | 27 118,82 zł | 20 386,82 zł | marzec | ##### Uposażenie dla osób w stanie spoczynku 🧓 ^0466bc | Stawka | Do wypłaty (stawka 12%) | stawka 32% | miesiąc, od którego przekracza się drugi próg | | :----: | :---------------------: | :----------: | :-------------------------------------------: | | 1 | 11 487,45 zł | 8 712,45 zł | wrzesień | | 2 | 12 703,63 zł | 9 620,63 zł | sierpień | | 3 | 13 920,80 zł | 10 530,80 zł | lipiec | | 4 | 15 009,70 zł | 11 343,70 zł | lipiec | | 5 | 15 880,82 zł | 11 993,82 zł | czerwiec | | 6 | 16 813,59 zł | 12 690,59 zł | czerwiec | | 7 | 17 436,10 zł | 13 155,10 zł | czerwiec | | 8 | 18 493,17 zł | 13 945,17 zł | maj | | 9 | 19 737,20 zł | 14 874,20 zł | maj | | 10 | 20 421,37 zł | 15 385,37 zł | maj | ---- Ostatnia zmiana: 09-01-2026. Przemysław Płaskowicki <a href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/">CC BY 4.0</a><img src="https://mirrors.creativecommons.org/presskit/icons/cc.svg" alt="" style="max-width: 1em;max-height:1em;margin-left: .2em;"><img src="https://mirrors.creativecommons.org/presskit/icons/by.svg" alt="" style="max-width: 1em;max-height:1em;margin-left: .2em;"> [^1]: A nie powinno być «sędzia»? To długa [[«Sędzina», albo o feminatywach prawniczych|argumentacja]], ale nie powinno. [^2]: Wlicza się każde wcześniejsze zatrudnienie oraz (od 1 stycznia 2026 r.) prowadzenie JDG i pracę na tzw. „śmieciówki”. [^3]: Jak każdy pracownik sfery budżetowej sędzia i prokurator otrzymuje w lutym dodatkowe wynagrodzenie roczne (tzw. trzynastkę). Przez to szybciej przekracza drógi podatkowy. [^4]: Średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym zwiększony o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym.